Esnaf ve sanatkârlarımızın uzun zamandır beklediği kredi düzenlemesi nihayet açıklandı. Kredi limitlerinin yükseltilmesi, yatırım kredilerinin artırılması ve vergi veya SGK borcu bulunan esnafa bazı kolaylıklar sağlanması elbette önemlidir.
Tokat Esnaf Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi Başkanı Ahmet Hamdi Aydoğan’ın açıklamasına göre şahıs kredi üst limiti 1 milyon 500 bin TL’ye, ticari araç, makine, teçhizat ve iş yeri kredilerinde ise üst limit 3 milyon 500 bin TL’ye çıkarıldı.
Ekonomik şartlar, artan maliyetler ve esnafın yaşadığı finansman sıkıntısı düşünüldüğünde bu artışlar olumlu bir gelişmedir. Ancak açıklamanın içerisinde dikkat çeken ve cevaplandırılması gereken önemli bir konu daha bulunuyor.
Ticaret Odasına kaydı bulunan şirket ortakları ile kendi iş yeri olmasına rağmen başka bir iş yerinde 4/A kapsamında sigortalı çalışan esnafa Hazine destekli kredi verilemeyeceği belirtiliyor.
Peki, daha önce bu kadar belirgin şekilde uygulanmayan bu kısıtlama neden şimdi gündeme getirildi?
ESNAF NEDEN BAŞKA BİR İŞTE ÇALIŞIYOR?
Bugün birçok küçük esnaf yalnızca dükkânından kazandığı gelirle geçinemiyor. Kirasını, vergisini, sigortasını, elektrik ve personel giderlerini karşılamakta zorlanan bazı esnaflar, iş yerini kapatmamak için başka bir yerde asgari ücretle çalışmak zorunda kalıyor.
Bir insanın başka bir iş yerinde sigortalı çalışması, onun esnaflık faaliyetinin sona erdiği anlamına gelmez. Vergisini ödüyor, odasına ve esnaf siciline kayıtlı bulunuyor, dükkânını açık tutuyor ve ticari faaliyetini sürdürüyor olabilir.
Böyle bir esnafı destek kapsamından çıkarmak, ayakta kalmaya çalışan kişiyi cezalandırmak anlamına gelmez mi?
Amaç gerçekten üretimi, istihdamı ve ticari faaliyeti desteklemekse, kişinin başka bir yerde sigortalı olmasından önce kendi iş yerinin faal olup olmadığına bakılmalıdır.
ŞİRKET ORTAĞI OLMAK NEDEN ENGEL?
Aynı durum şirket ortakları için de geçerlidir. Bir kişi küçük bir aile şirketinde düşük oranda ortak olabilir. Şirketten düzenli gelir elde etmeyebilir veya yalnızca işini sürdürebilmek için şirketleşmiş olabilir.
Bütün şirket ortaklarını aynı kapsamda değerlendirmek adil değildir. Büyük bir sermaye şirketine ortak olan kişiyle küçük bir işletmede sınırlı hissesi bulunan esnafın ekonomik gücü aynı kabul edilemez.
Şirket ortaklığının niteliği, hisse oranı, kişinin elde ettiği gelir ve işletmenin büyüklüğü dikkate alınmadan getirilecek genel bir kısıtlama mağduriyetlere neden olabilir.
YENİ DÜZENLEME AÇIKÇA ANLATILMALI
Esnaf kredi limitlerinin artırılması sevindiricidir. Ancak bir taraftan limitler yükseltilirken diğer taraftan krediye ulaşabilecek esnaf sayısının kısıtlanması düzenlemenin etkisini azaltabilir.
Bu nedenle ilgili kurumların şu sorulara açık cevap vermesi gerekiyor:
Başka bir iş yerinde sigortalı çalışan bütün esnaflar mı kredi kapsamı dışında kalacak? Kısmi süreli veya asgari ücretle çalışanlar için ayrı bir değerlendirme yapılacak mı? Şirket ortaklığında hisse oranına ve şirketin büyüklüğüne bakılacak mı? Daha önce kredi kullanan ve ödemeleri devam eden esnaf bu düzenlemeden nasıl etkilenecek? Yeni kurallar yalnızca bundan sonraki başvurular için mi uygulanacak?
Esnafımız söylentilerle veya eksik açıklamalarla değil, açık ve anlaşılır bilgilerle yönlendirilmelidir.
DESTEK, GERÇEKTEN İHTİYACI OLANA ULAŞMALI
Elbette Hazine destekli kredilerin amacı dışında kullanılmasının önüne geçilmelidir. Gerçekte esnaflık yapmayanların veya yalnızca uygun faizli kredi almak amacıyla kayıt yaptıranların sistemden yararlanmasına izin verilmemelidir.
Ancak bunun yolu, faal olarak çalışan ve ayakta kalmaya uğraşan esnafın önünü tamamen kapatmak değildir. Denetim yapılmalı, gerçek esnaf ile yalnızca kâğıt üzerinde kaydı bulunan kişiler birbirinden ayrılmalıdır.
Kredi limitlerinin yükseltilmesi önemli bir müjdedir. Fakat asıl önemli olan, bu kredinin üretim yapan, kepenk kapatmamak için mücadele eden ve desteğe gerçekten ihtiyaç duyan esnafa ulaşabilmesidir.
Yeni düzenlemenin amacı esnafı desteklemekse, getirilen kısıtlamaların gerekçesi de kamuoyuna açıkça anlatılmalıdır. Çünkü esnafımızın yalnızca krediye değil, adil ve öngörülebilir bir uygulamaya da ihtiyacı vardır.
Sezai Kaymak
Anadolu Basın Birliği Tokat Şubesi Başkan